| |
| |
١
اي سرّ توحيد ازل ، در طالع تقدير ها !
اي نور ذات جلوه گر ، در جلوه ها ، تصويرها !
در ذات ذرّات جهان ، هر دم زتو تأ ثيرها !
اي آفتاب ، اي آفتاب ، از خلق پنهان تا به کي ؟!
عالم سيه ، از بس ستم ، اين خلق ، پنهان تا به کي ؟!
٢
اي از افقهاي قِدَم ، تابيده اي بر کائنات !
اندر بيان تو بود ، آيات حق را بينات !
اي بينات حق و عدل ، اي رايت راه نجات !
اي آفتاب ، اي آفتاب ، از خلق پنهان تا به کي ؟!
مقهور افکار قرون ، آيات قرآن تا به کي ؟!
٣
اي عالم ايجاد را ، حکمت تويي ، حشمت تويي !
اي خلق را از سوي حق ، نعمت تويي ، رحمت توئي !
اي ((عقل)) را ((هادي)) توئي ، وي ((نقل)) راحجت توئي!
اي آفتاب ، اي آفتاب ، از خلق پنهان تا به کي ؟!
عالم سيه ، از بس ستم ، اين خلق ، پنهان تا به کي ؟!
٤
با اذن خلاقّ جهان ، تو روح اَ شباحي همه !
ارواح چو جسمند و تو ، خود جان ارواحي همه !
در آيه ((نورٌ علي)) ، مِشکات و مصباحي همه !
اي آفتاب ، اي آفتاب ، از خلق پنهان تا به کي ؟!
بي بهره ، اينسان عقلها ، در روزگاران تا به کي؟!
٥
اي چشم بيدار وجود ، اي مطلع نور وجود !
اي نمود واي تو بود ، اي ذات اعلي را نمود !
اي قائم دربار وجود ، اي سرّ آدم در سجود !
اي آفتاب ، اي آفتاب ، از خلق پنهان تا به کي ؟!
عالم سيه ، از بس ستم ، اين خلق ، پنهان تا به کي ؟!
٦
اي روشنيّ سرّ جان ، اي از تو يکسرنوردل !
اي نور دل ، اي شور دل ، اي موسي دل ، طور دل !
اي کز فروغ نام تو ، امضا شدي منشور دل !
اي آفتاب ، اي آفتاب ، از خلق پنهان تا به کي ؟! عالم دور از جهاني پر گنه ، آن ابر غفران تا به کي؟!
٧
اي غيب ظاهر در نهان ، اي نوذر باطن در جهان !
اي مطيع فيض روان ، از بيکران تا بيکران !
آفاقها در مُلک جان ، از تابش نور عيان !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٨
ای راز حرف مختفی ، دربطن اسماء و سُوَر !
ای کزّ مؤثر میرسد ، هر دم زیمن تو اثر ! (١)
اندر کف تو بگذرد ، گاهی قضا ، گاهی قدر !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
بر پهنۀ گیتی روان ، فرمان شیطان تا به کی ؟!
______________________________________________________________________
(( بِیُمنِهِ رُزقَ الوَری ، وبوجودِهِ ثَبَتِ الارضُ والسماء )) ١
٩
از فیض تو ، تسبیح خوان ، ارواح ذرّات جهان !
بی تو جهان ، تاریک جان ! ، خالی زنور جاودان !
اینک زهر جای جهان ، فریاد می خیزد همان !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
١٠
یک شب ، در این آفاق شب ، بشکفت چنان روح فَلَق !
افروز گیتی را بجان ، با خونبا ِرشفق !
تا روح بیداد ستم ، گردد اسیر عدل و حق !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
در دست دیوان وددان ، ملک سلیمان تا به کی؟!
١١
سیر تکاپوی زمان ، در ((دَور)) ها تدبیر شد !
راز تقادیر زمین ، در ((عصر)) ها تقریر شد !
اکنون ظهور آخرین ، بر طالعت تقدیر شد !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
١٢
راه ستم رت از جهان ، آنسان که می دانی بزن !
منشور داوودی بخوان ، تخت سلیمانی بزن !
کوس ِعلوم احمدی ، بر بام ((فارانی))(١) بزن !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
افکار ((باطل باوران)) ، در تاب و جولان تا به کی ؟!
__________________________________________________________________
<!--[if !supportLists]-->1- <!--[endif]-->((فاران)) ، نام کوهی در ((مکّه مکرمّه)).
١٣
یکدم چنان سوز سحر ، بفروز دز سرّ نظر !
وین جان خاکی را رسان ، تا حضرت فیض قدر !
شاید که یابد سِرّسر ، تا عرش رحمانی گذر !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
١٤
گیتی زتو بالد به خود ، عقل از تو ، نورانی بود !
افکار اقوام و ملل ، در مَدَرست فانی بود !
با علم تو ، این علمها ، یکس چو نادانی بود !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
خلق جهان بی بهره زان ، علم فراوان (١) تابه کی ؟!
______________________________________________________________________
((اَ لعلَمُ المنصوب ، والعلمُ المصبُوب ---- اوست پرچم افراشته و دانش انباشته)) – (( زیارت آل یس ))
١٥
تونور یزدانی بیا ، تو سّر دورانی بیا !
تو جان هر جانی بیا ، تو پیک جانانی بیا !
تو فجر قرآنی بیا ، تو رمز ایمانی بیا !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
١٦
جدّت علی گوید همی ، احیا گر قرآن توئی (1) !
تأویل عرفانی کجا ، ((تنزیل))را ، تا جان توئی !
ای ترجُمان وحی حق ، این وحی را تِبیان توئی !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
وحی ا ُلوهی اینچنین ، بی شرح و تِبیان تا به کی ؟!
____________________________________________________________________
((نهج البلاغه)) ،ص ٤٢٤ - ٤٢٥
١٧
((الله اکبر )) را ، زتو ، باید که عالم بشنود !
این بانگ ((انسان ساز)) را ، فرزند آدم بشنود !
با صِدق ِصدیقان ِحق ، گیتی ، به یکدم ، بشنود !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
١٨
حقِّ تلاوت زان ِ تو ، آنسان که می خوانی ، بگو !
صد جلوه کرد آیات حق ، در ((حرف)) و چون دانی ، بگو !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
انسان همه ، دور اینهمه ، ز اسرار فرقان تا به کی ؟!
١٩
از خطبه های فاطمی ، باید که خو تو دم زنی !
از شور عاشورا همی ، ظلم جهان برهم زنی !
بربام الله شوی ، با دست خود پرچم زنی !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٢٠
از ظلم جباران نگر ، گیتی سراسر شور و شر !
اندر سقوط ستمر ، در هر کجا نسل بشر !
زین آتش گیتی گذر ، عالم همه غرق شرر !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
صهیون به خون مسلمین ، آغشته دندان تا به کی؟!
٢١
ای هرچه گل در گلستان ، یک ذرّه از رویت نشان !
ای ازسوی منظومه ها ، سردرقدومت کهکشان !
از دوریت جانها همه ، آتشفشان ، آتشفشان !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
نسل جوان سر خورده زین ، وضع پریشان تا به کی؟
٢٢
از سّر اسماء مبین ، یاری رسان بر اهل دین !
با قهر قهّار متین ، نابود کن مستکبرین !
ای در همه روی زمین ، یاریگر مستضعفین !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٢٣
ای شمس آفاق خرد ، عقل بشر را زنده کن !
ای ((علم مصبوبِ))ابد ، جانها همه تابنده کن !
از آن معارف سر بسر ، آفاق را آکنده کن !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٢٤
تو ((حمد))و ((اَعراف)) ی ، بیا ، تو سورۀ ((قاف)) ی
بیا !
ازجملۀ پیغمبران ، مجموع اوصافی ، بیا !
((نهج البلاغه)) تا زتو ، شرحی شود ، بیا !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
فریاد جدّت همچنان ، در چاه پیچان تا به کی ؟!
٢٥
ای اسم اعظم ، هان بدم ، سّر الهی ! جلوه کن !
از بهر نشر عدل و حق ، تا ماه و ماهی ، جلوه کن !
آندم که خواهی ، رخ نما ، آنسان که خواهی ، جلوه کن !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٢٦
از سرّ ((یس)) آیه ای ، با خون عاشورا ، بخوان !
زآن خطبه های آتشین ، با مادرت ((زهرا)) بخوان !
با عمّه ات ((زینب)) همی ، رمز نجات ما ، بخوان(١) !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
گیتی ، اسِیرِفتنۀ قارون و هامان تا به کی ؟!
_____________________________________________________________________
آنسان که زینب کبری (س) فریاد فراگستر عدل را ، در کاخ سیاه ستم بنیاد ، فریاد کرد... : ((أمنَ العدل یَا ابن الطُّلقاء؟!))
٢٧
ای رایت خشم خدا ، مستکبران را خوار کن !
ای آیت نصر و هُدی ، این خلق را بیدار کن !
ای عزّت حق باوران ، حق را به نصرت یار کن !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
رایات حق اندر جهان ، اینسان نگونسان تا به کی ؟!
٢٨
جز از کف فیّاض تو ، انسان نیابد تربیت !
جز با قیام دولتت ، عالم نبیند معدلت !
جز از علوم ناب تو ، حاصل نیاید معرفت !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
جُستن خود از خشکابها(١) ، آب فراوان تا به کی ؟!
______________________________________________________________________
اشاره به مضمون حدیثی عظیم ، در شناخت و معرفت ، از حضرت امام محمّد باقر(ع)__((اصول کافی)) ج ١،ص ٢٢٢
٢٩
راز حروف ((سوره))ها ، در سّر ((الرّحمن)) تویی !
در خَلق نَفس ُالاَ مرها ، ظرفیّت امکان ، تویی !
بر واقع توحید حق ، برهان صدّ یقان ، تویی !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٣٠
ای وارث پیغمبران ، ای صاحب عصر زمان !
ای ((سورۀ)) ت ، نشان ، در شام تقدیر جهان !
یکره زفتح آسمان ، رمزی به گیتی کن عیان !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
اینگونه گیتی شعله ور ، از ظلم دونان تا به کی ؟!
٣١
این ظالمان رو سیه ، کردند عالم را تبه !
روز بشر زین ((ظلم))ها ، گردید چونان شب سیه !
هر جا رسیدندی ، ستم ، هر جا کشیدندی ، سپه !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
٣٢
آیا ، ولی حق بود ، راضی از این کردارها ؟
آیا نتیجه این شدی ، از آنهمه ایثارها ؟
آیا ، شهیدان جانفشان ، رفتند و این رفتارها ؟
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
در انتظارمقدمت ، خون شهیدان تا به کی؟!
٣٣
ای روح سبز آبها ، ای رونق مهتابها !
ای گیتی از سر سبزیت ، سر سبز چون فارابها(1) !
ای خرّمی افزای دل ، درگلشن محرابها !
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
ای شادی جان بشر ، دور از محبّان تا به کی ؟!
٣٤
ای سینه آتش سوز شو ! ، ای دل ، جهان افروز شو !
هر دم ظهورش را طلب ، هر جا طلب آموز شو !
فریاد زن ، هر روز و شب ، کاب شام هجران ،روزشو!
ای آفتاب ، ای آفتاب ، از خلق پنهان تا به کی ؟!
عالم سیه ، از بس ستم ، این خلق ، پنهان تا به کی ؟!
____________________________________________________________________
((فاراب)) (پاریاب) – در اینجا – کشتزارهای سیراب و خرّم (وَبِکُم یُنَزَّ لُ الغَیث ).
| |
اولين کتابم چاپ شد. مي تونين به فروشگاههاي نشر شهر، سر بزنين تا اون رو تهيه کنين. مطالعه اش بي فايده نيست.
| |
بسمه تعالي
مقدمه :
کتاب «الحياه» مجموعه اي است علمي، پژوهشي و تخصصي که در آن، تعاليم اسلام بر پايه قرآن کريم و حديث شريف گردآوري و تدوين گشته است...
«الحياه»يک جهان بيني و جهان شناسي مرتبط و يک سيستم فکري، عملي ديني است، فهم شده و برگرفته از اصل اسلام، يعني قرآن کريم و تعاليم پيامبر اکرم(ص) و امامان معصوم(ع) و فهرستي است از مسائل و نيازهاي گوناگون فردي و اجتماعي و مادي و معنوي انسان، در زندگي متحول و نوين بشري به مقصود تاسيس جامعه سالم و متکامل انساني و غرض از آن موعظه و پيشنهاد نيست بلکه عرضه داشت يک نظام است با ترسيم زمينه هاي اجرايي آن...
"برگرفته از مقدمه ترجمه فارسي"
خلاصه جلد سوم تا ششم در کتابي تحت عنوان گزارش الحياه ، توسط مولفين محترم ارائه شده است و آنچه در قالب اين جزوه ساده گردآوري شده ، گزيده اي از احاديث ائمه معصومين (سلام الله عليهم اجمعين) در جلدهاي اول و دوم اين مجموعه گرانسنگ است که اميدواريم رهگشاي زندگي الهي و انساني ما گردد. ان شاءالله
**************
(((جلد اول)))
باب¬ اول : شناخت و اصالت آن
- ما من حرکه الا و انت محتاج فيها الي¬المعرفه(هيچ حرکتي نيست جز اينکه در آن به شناختي نيازمندي)
- ان الاحمق يصيب بحمقه افضل من فجور الفاجر(احمق با حماقتش بيشتر از فساد فاسد ضرر مي رساند)
- اغد عالماً او متعلماً و لا تکن الثالث فتعطب(يا دانا باش يا جوينده دانايي و جز اين دو مباش که هلاک خواهي شد)
- فکره ساعه افضل من عباده سبعين سنه (يک ساعت تفکر بالاتر از هفتاد سال عبادت است)
- کان اکثر عباده ابي¬ذر التفکر و الاعتبار (بيشترين عبادت ابوذر فکر کردن و عبرت آموختن بود)
- تزاوروا فان في زيارتکم احياء قلوبکم و ذکراً لاحاديثنا (از يکديگر ديدار کنيد که در اين ديدار دلهاي شما زنده مي شود و از اخبار و احاديث ما ياد مي کنيد)
- ليس العاقل من يعرف الخير من الشر و لکن من يعرف خير الشرين (خردمند آن کس نيست که بد را از نيک بازشناسد بلکه آن کس است که از ميان دو بد بهترين آن دو را بتواند بشناسد)
- العلم مقرون بالعمل فمن علم عمل (علم پيوسته به عمل است اين است که هر کس بداند به کار برخيزد)
- اياکم ان تطلبوه[ العلم] لخصال اربع: لتباهوا به العلماء او تماروا به السفهاء او تراؤوا به في¬المجالس او تصرفوا به وجوه الناس اليکم للترؤس (مبادا که علم را به خاطر چهار چيز خواستار شويد: که بوسيله آن در مقابل دانشمندان به خود بباليد يا با آن به مجادله با سفيهان برخيزيد يا در مجالس خودنمايي کنيد يا مردمان را براي سروري و بزرگي متوجه خود سازيد)
- من يستقن يعمل جاهدا (هر کس يقين داشته باشد به کوشش بر مي خيزد)
- احي قلبک بالموعظه (قلبت را با پند زنده بگردان)
- العالم بزمانه لا تهجم عليه اللوابس (آنکه نسبت به زمان خود داناست گرفتار امور اشتباه انگيز نمي شود)
- الناس اعداء ما جهلوا (مردمان دشمن چيزي هستند که آنرا نمي دانند)
- من عمل بما يعلم ورثه ¬الله علم ما لم يعلم (هر کس به آنچه مي داند عمل کند خدا علم آنچه را نمي داند بهره او سازد)
- العاقل من وعظته التجارب (عاقل کسي است که از تجربه پند آموزد)
- العقل ما عبد به الرحمن و اکتسبت به الجنان (عقل آن است که بوسيله آن خداوند عبادت گردد و بهشت به دست آيد)
- تواضع للحق تکن اعقل الناس (در برابر حق فروتني کن تا عاقل ترين مردمان باشي)
- في تقلب الاحوال علم جواهر الرجال (به هنگام دگرگوني روزگار مردان شناخته مي شوند)
- نوم علي يقين خير من صلوه في شک (خواب بهمراه يقين بهتر است از نماز بهمراه شک)
- لا يقبل عمل الا بمعرفه و لا معرفه الا بعمل و من عرف دلته معرفته علي¬العمل و من لم يعرف فلا عمل له (عمل جز با شناخت، پذيرفته نمي شود و شناختي پديد نمي آيد جز با عمل و هر که معرفت پيدا کند همين معرفت او را به عمل دلالت مي کند و هر که به شناخت نرسد عملي نخواهد داشت)
- ان قليل العلم يحتاج الي کثير العمل لان علم ساعه يلزم صاحبه استعماله طول عمره (اندکي از علم نيازمند عمل فراوان است زيرا علمي که انسان در يک ساعت مي آموزد او را به عمل کردن بر طبق آن در سراسر عمر ملتزم مي کند)
- فارفض الدنيا! فان حب الدنيا يعمي و يصم و يبکم ( دنيا را دور کن! که همانا علاقه به دنيا کر و کور و لال مي کند)
- العامل علي غير بصيره کالسائر علي غيرالطريق لا يزيده سرعه السير الا بعداً (آنکس که بدون بصيرت عمل مي کند همچون کسي است که بر راه درست پيش نمي رود، اين است که هر چه تندتر برود از مقصود دورتر مي شود)
- کونوا دعاه الناس بغير السنتکم (دعوت کننده مردمان باشيد اما نه با گفتارتان )
- اذا هممت بامر فتدبر عاقبته (چون اراده انجام کاري را کردي در عاقبت آن بيانديش)
- ان الحق و الباطل لايعرفان باقدار الرجال، اعرف الحق تعرف اهله، اعرف الباطل تعرف اهله (حق و باطل بنا بر ارزش انسانها شناخته نمي شوند، حق را بشناس اهلش را خواهي شناخت، باطل را بشناس اهلش را خواهي شناخت)
- آفه القوي استضعاف الخصم (آفت مرد قوي، ضعيف شمردن دشمن است)
- العاقل هو الذي وضع الشيء مواضعه (عاقل کسي است که هر چيز را در جاي خودش قرار دهد)
- من استقبل وجوه الآراء عرف مواقع الخطا (هر که با آراء گوناگون روبرو شود نقاط اشتباه هر کار را خواهد شناخت)
- من استبد برايه هلک (هر که خودرايي کند هلاک گردد)
- من استثقل الحق ان يقال له او العدل ان يعرض عليه، کان العمل بهما اثقل عليه فلا تکفوا عن مقاله بحق او مشوره بعدل (انکه از حقي که به او گفته يا عدالتي بر او عرضه شود احساس سنگيني کند، عمل کردن به آنها براي او سنگين تر است، بنابراين از گفتن سخن حق يا اظهار نظر عادلانه خودداري نکنيد)
- احب اخواني الي من اهدي الي عيوبي (در ميان برادران ديني آنکس را بيشتر دوست دارم که عيبهايم را به من هديه نمايد)
- کفي بالمرء جهلاً ان يجهل عيوب نفسه (براي نادان بودن آدمي همين بس که نسبت به عيبهاي خويش نادان باشد)
- لو اعتبرت بما مضي، حفظت ما بقي (اگر از آنچه گذشت عبرت گرفته بودي، آنچه باقي مانده را حفظ مي کردي)
**************
باب دوم: عقيده و ايمان
- ان جماعه فيما تکرهون من الحق خير من فرقه فيما تحبون من الباطل و ان الله سبحانه لم يعط احداً بفرقه خيراً ممن مضي و لا ممن بقي... (اجتماع کردن در امر حقي که از آن اکراه داري بهتر است از جدا بودن در امر باطلي که آنرا دوست مي داريد، خداي سبحان به احدي در جدايي خير نمي دهد، نه از گذشتگان و نه از آيندگان)
- لتامرن بالمعروف و لتنهن عن المنکر لو ليسلطن الله شرارکم علي خيارکم فيدعوا خيارکم فلا يستجاب لهم (امر به معروف و نهي از منکر کنيد وگرنه خدا بدان شما را بر نيکان تان چيره مي کند و چون چنين شود هر چه نيکان دعا کنند خدا مستجاب نخواهد کرد)
- المسلم من سلم المسلمون من يده و لسانه (مسلمان آن کسي است که مسلمانان از دست و زبانش در امان باشند)
- من اصبح و لا يهتم بامور المسلمين فليس منهم و من سمع رجلاً ينادي يا للمسلمين فلم يجبه فليس بمسلم (کسي که بامداد برخيزد بي آنکه به فکر سر و سامان دادن به کارهاي مسلمانان باشد، مسلمان نيست و کسي که فرياد "مسلمانان به دادم برسيد" را از کسي بشنود و اجابت نکند مسلمان نيست)
- ما آمن بی من بات شبعان و جاره طاوي، ما آمن بي من بات کاسيا و جاره عاري (آنکه سير بخوابد در حاليکه همسايه اش گرسنه است به من ايمان نياورده است، آنکس که پوشيده بخوابد در حاليکه همسايه اش برهنه باشد به من ايمان نياورده است)
- ان الجهاد باب من ابواب الجنه فتحه الله لخاصه اولیائه (همانا جهاد دري از درهاي بهشت است که خداوند آنرا فقط به روي دوستان خاص خود مي گشايد)
- مداراه الناس نصف الایمان و الرفق بهم نصف العیش (مدارا کردن با مردمان نيمي از ايمان است و مهربان بودن نيمي از زندگي)
- الایمان عقد بالقلب و نطق باللسان و عمل بالارکان (ايمان، پيوند در قلب و به زبان آوردن و عمل با جوارح است)
- المومنون فی تبارهم و تراحمهم و تعاطفهم کمثل الجسد اذا اشتکی تداعی له سائره بالسهر و الحمی (مومنان در نيکي کردن و مهرباني و دلسوزي نسبت به يکديگر همچون تن واحدند که اگر جايي از آن دردمند شود، ساير اعضا در بيداري و تب و سوز آن همدردي مي کنند)
**************
باب سوم: عمل
-اجعل رفیقک عملک و عدوک املک (دوستت را عملت و دشمنت را آرزويت قرار بده)
- خیر الامور اوسطها (بهترين هر چيز و هر کار حد ميانه آن است)
- قولوا الحق تعرفوا به و اعملوا الحق تکونوا من اهله (حق را بگوئيد تا به حق گويي شناخته شويد و به حق عمل کنيد تا اهل حق باشيد)
- فطوبی للعلماء بالفعل و ویل للعلماء بالقول (خوشا به حال علما اهل عمل و واي بر علماي اهل سخن)
- تصفیه العمل اشد من العمل (پاک گردانيدن عمل سخت تر از عمل کردن است)
- قلیل تدوم علیه ارجی من کثیر مملول منه (کار اندکي که بر آن مداومت کني اميدبخش تر از کار بسياري است که از آن خسته شوي)
- ملاک العلم العمل به (ملاک علم، عمل کردن به آن است)
- المومن قلیل الکلام کثیر العمل (مومن، سخن اش کم و عملش بسيار است)
- لن یجدی القول حتی یتصل بالفعل (گفتار را فايده اي نيست مگر آنکه با کردار توام شود)
- من استوی یوماه فهو مغبون (هر کس دو روزش با يکديگر برابر باشد مغبون است )
- لا ینبغی للمومن ان یذل نفسه (شايسته نيست براي مومن که نفسش را ذليل گرداند)
- من اشتغل بغیر المهم ضیع الاهم (آنکه به چيز غير مهم خود را مشغول دارد مهمتر را ضايع مي کند)
- من لم یعرف الموارد اعیته المصادر (هرکس از راههاي ورود بي خبر باشد، پيدا کردن راههاي خروح او را خسته خواهد کرد)
- أبی الله ان یجری الامور الا باسبابها (خداوند ابا دارد از اينکه امور عالم را جز با اسباب خودش بانجام برساند)
- بادر الفرصه قبل ان تکون غصه (فرصت را درياب قبل از آنکه مايه غصه گردد)
- من استقبل الامور ابصر (هر که از پيش به استقبال کارها رود بينا مي شود)
- اوصیکما و جمیع ولدی و اهلی و من یبلغه کتابی، بتقوی¬الله و نظم امرکم (شما و همه فرزندانم و خانواده ام و هر که سخن من به او مي رسد را به تقواي الهي و نظم در کارهايتان توصيه مي کنم)
- یستدل علی ادبار الدول باربع: تضییع الاصول و التمسک بالفروع و تقدیم الاراذل و تاخیر الافاضل (عامل سقوط دولتها چهار چيز است : ضايع کردن مسائل اصلي و چسبيدن به امور فرعي و جلو انداختن فرومايگان و کنار زدن پرمايگان)
- ایاکم و تسویف العمل، بادروا به اذا امکنکم (مبادا که عمل را به تاخير بيافکنيد، هر گاه مي توانيد آنرا دريابيد )
**************
باب چهارم: امتيازهاي جهان بيني الهي
- لا یستوحش من کان الله انیسه (آنکه خدا انيس اوست به وحشت نمي افتد)
- لا طاعه لمخلوق فی معصیه الخالق (فرمان هيچ آفريده اي را در نافرماني پروردگار مبريد)
- فما خلقت لیشغلنی اکل الطیبات کالبهیمه المربوطه همها علفها (براي آن آفريده نشدم که به خوردن خوراکهاي پاکيزه همچون چهارپاي بسته که همه همتش خوردن علوفه است مشغول شوم)
- جعل الله سبحانه حقوق عباده مقدمه لحقوقه فمن قام بحقوق عبادالله کان ذلک مودیاً الی القیام بحقوق الله (خداي متعال رعايت حقوق بندگانش را مقدمه اي براي رعايت حقوق خودش قرار داد پس هر که به اداي حقوق بندگان خدا قيام کند اين خود سبب قيام به اداي حقوق خدا خواهد شد)
- من ارضی سلطاناً جائراً بسخط الله خرج عن دین الله (هر کس کاري کند بر خلاف رضاي خدا تا سلطان ستمگري را راضي کند از دين خدا خارج شده است)
- لئن یهدی الله بک رجلاً واحداً خیر لک من الدنیا و ما فیها (اگر خداوند يک تن را به دست تو راهنمايي کند براي تو بهتر است از دنيا و آنچه در آن است)
- ان المومن اشد من زبر الحدید (مومن از آهن سخت تر است)
- من اراد ان یکون اقوی الناس فلیتوکل علی الله (هر کس مي خواهد نيرومندترين مردم باشد بايد بر خداوند توکل کند)
- لا تکن ممن یرجوا الآخره بغیر عمل (از کساني مباش که بدون عمل اميد به آخرت دارند)
- اما الظلم الذی لایترک فظلم العباد بعضهم بعضاً القصاص هناک شدید (آن ظلمي که از آن غفلت نخواهد شد ظلم برخي بندگان بر ديگران است، در اينجا عقوبت بسيار سخت است)
- والله لاینجوا من الذنب الا من أقر به (به خداي سوگند! کسي از گناه رهايي نمي يابد مگر اينکه به آن اعتراف کند)
**************
(((جلد دوم)))
باب پنجم: اصول کلي رسال پيامبران
- ... طبیب دوار بطبه قد احکم مراهمه و احمی مواسمه، يضع من ذلک حيث الحاجه اليه (پيامبران چون طبيبي است که براي درمان بيماران دوره گردي مي کند، مرهم ها را درآميخته و داغها را گرم کرده و آنرا هر جا که نياز باشد قرار مي دهد)
- الذلیل عندی عزیز حتی آخذ الحق له و القوی عندی ضعیف حتی آخذ الحق منه (ذليل شدگان در نزد من عزيزند تا حق آنان را برايشان بازستانم و قدرت يافتگان در نزد من ناتوانند تا حق را از حلقوم آنان بيرون کشم)
- کان رسول¬الله یاکل اکل العبد و یجلس جلوس العبد و یعلم انه عبد (پيامبر(ص) همچون بندگان غذا مي خورد و همچون بندگان بر زمين مي نشست و مي دانست که او بنده است)
- الا و من استخف بفقیر مسلم فقد استخف بحق الله (بدانيد که هر کس شخص فقير مسلماني را تحقير کند حق خداوند را تحقير کرده است)
- لم نبعث لجمع المال و لکن بعثنا لانفاقه (براي جمع کردن مال دنيا مبعوث نشديم بلکه براي انفاق آن مبعوث گشته ايم)
- فبعث فیهم رسوله و واتر الیهم انبیائه، لیستأدوهم میثاق فطرته...و یثیروا لهم دفائن العقول (خداوند فرستادگان خود را در ميان مردمان برانگيخت و پيامبرانش را پياپي روانه کرد تا از آنان را رعايت ميثاق فطري را بازطلبد و نيروهاي پنهان خرد آدمي را بارور سازد)
- و کان سلیمان اذا أصبح تصفح وجوه الاغنیاء و الاشراف حتی یجیء الی المساکین و یقعد معهم و یقول: مسکین مع المساکین! (سليمان هر بامداد در چهره ثروتمندان و اشراف خيره مي شد تا به مستمندان مي رسيد و با آنان مي نشست و مي گفت: مسکيني با مسکينهاي ديگر! )
**************
باب ششم: قرآن
- الله الله فی القرآن لایسبقکم بالعمل به غیرکم (خدا، خدا، درباره قرآن! مبادا ديگران در عمل کردن به آن بر شما پيشي گيرند)
- کم من قاری القرآن و القرآن یلعنه (بسا خواننده قرآني که قرآن او را لعنت مي کند)
- اشراف امتی حمله القرآن و اصحاب اللیل (بزرگان امت من حاملان قرآن و شب زنده داران اند)
- ان القرآن نزل بالحزن فاقرءوه بالحزن (همانا قران همراه با اندوه نازل شده پس آنرا با اندوه بخوانيد)
- فاقرءوا ما تیسر من القرآن (هر چقدر مي توانيد قرآن بخوانيد)
- نوروا بیوتکم بتلاوه القرآن (خانه هايتان را با تلاوت قرآن نوراني کنيد)
- من قراء القرآن و هو شاب مومن اختلط القرآن بلحمه و دمه (هر که قرآن بخواند و جواني مومن باشد، قرآن با گوشت و خون او آميخته مي شود )
- إذا التبست علیکم الفتن کقطع اللیل المظلم فعلیکم بالقرآن (هرگاه فتنه ها همچون شب تاريک بر شما سايه افکندند پس بر شما باد به قرآن روي کردن)
- خیارکم من تعلم القرآن و علمه(بهترين شما کساني اند که قرآن را فراگيرند و به ديگران تعليم دهند)
- ...فکونوا من حرثته و اتباعه واستدلوه علي ربکم و استنصحوه علي أنفسکم واتهموا عليه آراءکم واستغشوا فيه اهواءکم (پس از بذرکاران و پيروان قرآن باشيد و از راه قرآن به خداي خويش راه يابيد و از قرآن پند بخواهيد و اگر آراء شما مخالف قرآن بود آراء خود را متهم به نادرستي کنيد و هواهاي نفساني خود را که مخالف قرآن است، ناخالص بدانيد)
- کتاب الله عزوجل علی اربعه اشیاء: ... فالعباره للعوام و الاشاره للخواص و اللطائف للاولیاء و الحقائق للانبیاء (کتاب خداي عزوجل داراي چهار چيز است:... عبارت ظاهر براي عوام است، اشارت براي خواص، لطايف براي اولياء و حقايق براي انبياء مي باشد)
باب هفتم: رهبران راستين و برخي ويژگيهاي ايشان
- ...و إني لعالم بما يصلحکم و يقيم أودکم ولکني والله لا أری إصلاحکم بإفساد نفسی (و من آنچه را که اصلاح شما در آن است و کجي شما را راست مي کند مي دانم ولي نمي توانم براي درست کردن شما خود را تباه کنم )
- ... ما خرجت الا لأعین مظلوماً أو أغیث ملحوفاً (خارج نشدم مگر براي ياري مظلومي يا سيراب کردن تشنه اي)
-الحوائج أمانه الله فی صدور العباد فمن کتمها کتب له عباده و من افشاها کان حقاً علی من سمعها ان یعینه (حاجتها امانت الهي در دل بندگان اند پس هر که آنرا پوشاند آنرا عبادت محسوب مي کند و هر که آنرا عيان ساخت بر شنونده آن است که او را ياري رساند)
-ان الدنیا فی حلالها حساب و فی حرامها عقاب (دنيا! در حلالش حساب و در حرامش عقوبت است)
- لولا حضور الحاضر و قیام الحجه بوجود الناصر و ما اخذ الله علی العلماء ان لا یقاروا علی کظه ظالم و لا سغب مظلوم لالقیت حبلها علی قاربها... (اگر نبود حضور حاضران و برپايي حجت به سبب وجود ياوران و خداوند از عالمان پيمان نگرفته بود که بر سيري ظالم و گرسنگي مظلوم صبر نکنند، ريسمان خلافت را رها مي کردم...)
- إن اقربکم مني غدا و اوجبکم علي شفاعه أصدقکم لسانا و أداکم للأمانه و أحسنکم خلقا و أقربکم من الناس (فردا آن کس از شما به من نزديکتر و شفاعت او بر من واجبتر است که راستگوتر و امانتدارتر و نيکو خلق تر و به مردمان نزديک تر باشد)
انی اریدکم لله و انتم تریدوننی لانفسکم (من شما را براي خدا مي خواهم ولي شما مرا براي خودتان مي خواهيد)
- فمن ترک الجهاد البسه الله ذلاً فی نفسه و فقراً فی معیشته و محقاً فی دینه (هر کس جهاد را ترک نمايد خداوند لباس ذلت بر او مي پوشاند و زندگي اش را دچار فقر مي کند و دينش را نابود مي سازد)
- کان رسول الله متواصل الحزان دائم الفکر لیست له راحه و لا یتکلم فی غیر حاجه، طویل السکوت... (پيامبر پيوسته حالت اندوهگين و متفکرانه داشت و راحتي براي او نبود و جز در هنگام نيازمندي سخن نمي گفت، سکوتي طولاني داشت ...)
- اتامرونی ان اطلب النصر بالجور (آيا از من مي خواهيد که پيروزي را با ستم به دست آورم؟! )
- رحم الله امراً رای حقاً فاعان علیه (رحمت خدا بر کسي که حقي را ببيند و آنرا ياري رساند)
- ان المسلمین اذا التقیا فتصافحا تحاتت ذنوبهما کما یتحات ورق الشجر (مسلمانان آنگاه که به يکديگر مي رسند و مصافحه مي کنند گناهان شان همچون افتادن برگهاي درختان بر زمين مي ريزد)
- لو کان المال لی لسویت بینهم فکیف و انما المال مال الله (اگر اين مال از آن من بود آنرا بطور مساوي تقسيم مي کردم چه رسد که مال، مال خداوند است)
- ان الله تعالی فرض علی ائمه الحق ان یقدروا انفسهم بضعفه الناس کیلا یتبیغ بالفقیر فقره (خداي متعال بر امامان راستين واجب کرده است که زندگي خود را با ضعيفترين مردمان هم سطح سازند تا فقر فقير او را از جا به در نبرد)
**************
باب هشتم: عالمان
- العالم کمن معه شمعه تضیء للناس (عالم همانند کسي است که با خود شمعي دارد و همه جا را براي مردمان روشن مي سازد)
- رکعتان من عالم خیر من سبعین رکعه من الجاهل (دو رکعت نماز عالم بهتر از هفتاد رکعت نماز جاهل است)
- یا کمیل! العلم خیر من المال، العلم یحرسک و انت تحرس المال (اي کميل! علم نيکوتر از مال است، علم پاسدار توست و تو پاسدار مال)
- ان اهل النار لیتاذون من ریح العالم التارک لعلمه (اهل دوزخ از بوي بد عالمي که علم خود را بي عمل گذاشته است آزرده مي شوند)
- یا اباذر! الجلوس ساعه عند مذاکره العلم احب الی الله من قیام الف لیله يصلي في کل ليله الف رکعه.... (اي اباذر! نشستن يک ساعت براي مذاکره علمي در نظر من محبوبتر است از برپا ايستادن هزار شب که در هر شب آن هزار رکعت نماز گذارده شود...)
- کفی بالعالم جهلا ان ینافی علمه عمله (همين جهل براي يک عالم بس است که علم او مخالف عملش است)
- ان العالم اذا لم یعمل بعلمه زلت موعظته عن القلوب(چون عالم به علمش عمل نکند، اندرز او در دلها کارگر نمي افتد)
- فاما من کان من الفقهاء صائناً لنفسه حافظاً علی هواه مطیعاً لامر مولاه فللعوام ان یقلدوه (هر کس از فقيهان که نفس خود را بازدارد و دين خود را حفظ کند و به مخالفت با هواهاي خويش برخيزد و فرمان خداي را اطاعت کند بر عوام است که از او تقليد کنند)
- اذا ظهرت البدع فی امتی فلیظهر العالم علمه فمن لم یفعل فعلیه لعنه الله (چون بدعتها در امت من پديد آيد بر عالم است که علم خود را آشکار کند پس هر کس چنين نکند لعنت خدا بر او باد)
- الفقهاء امناء ¬الرسل ما لم یدخلوا فی¬الدنیا...إتباع السلطان، فاذا فعلوا ذلک فاحذروهم علی دینکم (فقيهان تا زماني که در کار دنيا وارد نشده اند امانتدار پامبران اند و آن پيروي از سلطان است و چون چنين کردند از آنان بر دين خود بيمناک باشيد)
- تواضعوا لمن طلبتم منه العلم (در مقابل آنکه از او علم آموخته ايد تواضع کنيد)
- عالم ینتفع بعلمه افضل من سبعین الف عابد (عالمي که با علمش سود مي رساند بالاتر است از هفتاد هزار عابد)
- من اوجب حق اخیک ان لا تکتمه شیئاً ینفعه لا من دنیاه و لا من آخرته (از واجب ترين حقوق برادرت آن است که چيزي را که براي او سودمند است پوشيده نداري نه از امور دنيائيش و نه از امور آخرتش)
- من غلب علمه هواه فذلک علم نافع (هر که علمش بر هوايش چيره شود داراي علمي سودمند است)
- قال الحواریون لعیسی(ع): یا روح¬الله من نجالس؟ قال: من یذکرکم الله رؤیته و یزید فی علمکم منطقه و یرغبکم فی الآخره عمله (حواريون به عيسي(ع) گفتند: اي روح خدا! با چه کسي بنشينيم؟ فرمود: کسي که ديدنش شما را به ياد خدا بياندازد و گفتارش بر علم شما بيافزايد و عملش شما را به آخرت ترغيب کند)
- العلماء فی انفسهم خانه ان کتموا النصیحه (علما خائن اند اگر نصحيت را بپوشانند)
- قصم ظهری اثنان عالم متهتک و جاهل متنسک (کمر مرا دو گروه شکستند: عالم بي تقوا و جاهل زاهدنما )
- من تقدم علی المسلمین و هو یری ان فیهم من هو افضل منه فقد خان¬الله و رسوله و المسلمین (آن کس که خود را پيشواي مسلمانان قرار دهد درحاليکه مي داند در ميان آنان کسي برتر از او وجود دارد، به خدا و رسول خدا و مسلمانان خيانت کرده است)
- من زهد في الدنيا أثبت الله الحکمه في قلبه و انطق بها لسانه و بصره عيوب الدنيا ... (کسي که از دنيا دامن فروچيند خداوند حکمت را در قلب او جاي مي دهد و زبانش را به آن گويا مي سازد و عيبهاي دنيا را به او مي نماياند)
- اذا رایتم العالم محباً لدنیاه فاتهموه علی دینکم (اگر عالمي را دوستدار دنيا ديديد او را در کار دين خود متهم کنيد)
- لیس من شیعتنا من یظلم الناس (شيعه ما نيست آن کسي که به مردم ظلم کند)
- ان الناس ماافتقروا و لااحتاجوا و لا جاعوا و لاعروا الا بذنوب الاغنیاء (مردمان، فقير، نيازمند، گرسنه و برهنه نگشتند مگر از گناه توانگران)
- انا امرنا معاشر الانبیاء ان نکلم الناس قدر عقولهم... امرنی ربی بمداراه الناس کما امرنا باقامه الفرائض (ما گروه پيامبران ماموريم که با مردمان به اندازه عقل هايشان سخن بگوئيم ... پروردگارم مرا همانگونه که به اقامه واجبات فرمان داده به مدارا کردن با مردم نيز فرمان داده است)
- المستأکل بدینه حظه من دینه ما یاکله (آنکه دين خود را وسيله خوردن خود کند بهره اش از دين همان چيزي است که آنرا مي خورد)
**************
باب نهم: ولايت و حکومت (فلسفه سياسي)
- ان الارض لا تصلح الا بامام... من مات و لا یعرف امامه مات میته جاهلیه (زمين اصلاح نمي شود مگر بوسيله امام... هر کس بميرد و امامش را نشناسد به مرگ جاهلي مرده است)
- لا یصلح الحکم و لاالحدود و لاالجمعه الا بامام عدل (حکومت و اقامه حدود و نماز جمعه جز با امامي عادل درست نمي شود)
- طاعه ولاه العدل تمام العز (فرمانبرداري از ولي عادل منتهاي عزت است)
- لا یقبل الله من العباد الاعمال الصالحه التی یعملونها اذا تولوا الامام الجائر (خداوند اعمال نيک بندگان را قبول نمي کند وقتي تحت ولايت امام جائر باشد)
- اذا تغير السلطان تغير الزمان (چون سلطان تغيير کند، زمانه تغيير خواهد کرد)
- الرعیه لا یصلحها الا العدل (مردمان جز با عدالت اصلاح نمي شوند)
- یوم واحد من سلطان عادل خیر من مطر اربعین یوما و حد یقام فی¬الارض ازکی من عباده سنه (يک روز از زندگي حاکم دادگر بهتر از چهل روز باريدن باران است و حدي که در زمين اقامه شود پاکيزه تر از عبادت يک سال است)
- ... ففرض الله الایمان تطهیراً من الشرک... و الطاعه نظاما للمله و الامامه لما من الفرقه ... (خداوند ايمان را براي پاک کردن مردمان از شرک واجب کرد...و فرمانبرداري را براي نظام ملت و امامت را براي جلوگيري از پراکندگي...)
**************
باب دهم: حاکم اسلامی،تکاليف و مسؤوليتهاي او
- ان الامامه زمام الدین و نظام المسلمین و صلاح الدنیا و عز المومنین (امامت زمام دين و نظام مسلمانان و صلاح دنيا و عزت مومنان است)
- من اتی علیه اربعون یوماً و لم یاکل اللحم فلیستقرض علی الله ولیاکله (کسي که چهل روز بر او بگذرد و گوشت نخورد بايد وامي بر عهده خدا بستاند و با آن گوشت بخورد)
- الله الله! فی الطبقه السفلی الذین لا حیله لهم من المساکین و المحتاجین و اهل البؤسي و الزمنی (خدا، خدا، در کار طبقه فرودست يعني بينوايان و نيازمندان و فقيران و بيماران زمين گير که هيچ چاره اي ندارند ...)
- ان رسول الله مر بالمحتکرین فامر بحکرتهم ان تخرج الی بطون الاسواق و حیث تنظر الابصار الیها (پيامبر خدا بر محتکران گذشت پس فرمان داد تا مواد احتکار شده را به درون بازارها بياورند تا مردم آنها را ببينند)
- ان اهون الخلق علی الله من ولی امر المسلمین فلم یعدل فیهم (پست ترين مردم در نزد خدا کسي است که کار مسلمانان را بر عهده بگيرد ولي در ميان شان به عدالت رفتار نکند)
- ... ولیکن احب الامور الیک اوسطها فی الحق و اعمها فی العدل و اجمعها لرضا الرعیه... انما عمود الدین و جماع المسلمین و العده للاعداء، من الامه فلیکن صغوک لهم و میلک معهم... (... و بايد که محبوبترين چيزها در نظر تو آن باشد که در معيار حق حالتي ميانه داشته باشد و از نظر عدالت همگان را شامل شود و رضايت مردم را بيشتر فراهم آورد... اين است که ستون دين و مايه اجتماع مسلمانان و فراهم آورنده وسايل براي روبرو شدن با دشمنان همان عامه امت اند پس بايد که ميل تو به جانب ايشان باشد و رضاي آنان را به چنگ آوري)
- فلا تطولن احتجابک عن رعیتک! فان احتجاب الولاه عن الرعیته شعبه من الضیق و قله علم بالامور و الاحتجاب منهم یقطع عنهم علم ما احتجبوا دونه فیصغر عندهم الکبیر و یعظم الصغیر... (مبادا که پوشيده ماندن تو از رعيت ات به درازا بکشد زيرا که در پرده ماندن واليان از رعيت، مايه در تنگنا افتادن مردم است و کم اطلاعي والي از امور و پنهان ماندن از ايشان سببي را که به خاطر آن از ديدن والي خود محروم مانده اند بر مردم پوشيده مي دارد و در نتيجه امر بزرگ در نظر ايشان کوچک مي نمايد و کوچک بزرگ مي شود...)
باب هفتم: رهبران راستين و برخي ويژگيهاي ايشان
- ...و إني لعالم بما يصلحکم و يقيم أودکم ولکني والله لا أری إصلاحکم بإفساد نفسی (و من آنچه را که اصلاح شما در آن است و کجي شما را راست مي کند مي دانم ولي نمي توانم براي درست کردن شما خود را تباه کنم )
- ... ما خرجت الا لأعین مظلوماً أو أغیث ملحوفاً (خارج نشدم مگر براي ياري مظلومي يا سيراب کردن تشنه اي)
-الحوائج أمانه الله فی صدور العباد فمن کتمها کتب له عباده و من افشاها کان حقاً علی من سمعها ان یعینه (حاجتها امانت الهي در دل بندگان اند پس هر که آنرا پوشاند آنرا عبادت محسوب مي کند و هر که آنرا عيان ساخت بر شنونده آن است که او را ياري رساند)
-ان الدنیا فی حلالها حساب و فی حرامها عقاب (دنيا! در حلالش حساب و در حرامش عقوبت است)
- لولا حضور الحاضر و قیام الحجه بوجود الناصر و ما اخذ الله علی العلماء ان لا یقاروا علی کظه ظالم و لا سغب مظلوم لالقیت حبلها علی قاربها... (اگر نبود حضور حاضران و برپايي حجت به سبب وجود ياوران و خداوند از عالمان پيمان نگرفته بود که بر سيري ظالم و گرسنگي مظلوم صبر نکنند، ريسمان خلافت را رها مي کردم...)
- إن اقربکم مني غدا و اوجبکم علي شفاعه أصدقکم لسانا و أداکم للأمانه و أحسنکم خلقا و أقربکم من الناس (فردا آن کس از شما به من نزديکتر و شفاعت او بر من واجبتر است که راستگوتر و امانتدارتر و نيکو خلق تر و به مردمان نزديک تر باشد)
انی اریدکم لله و انتم تریدوننی لانفسکم (من شما را براي خدا مي خواهم ولي شما مرا براي خودتان مي خواهيد)
- فمن ترک الجهاد البسه الله ذلاً فی نفسه و فقراً فی معیشته و محقاً فی دینه (هر کس جهاد را ترک نمايد خداوند لباس ذلت بر او مي پوشاند و زندگي اش را دچار فقر مي کند و دينش را نابود مي سازد)
- کان رسول الله متواصل الحزان دائم الفکر لیست له راحه و لا یتکلم فی غیر حاجه، طویل السکوت... (پيامبر پيوسته حالت اندوهگين و متفکرانه داشت و راحتي براي او نبود و جز در هنگام نيازمندي سخن نمي گفت، سکوتي طولاني داشت ...)
- اتامرونی ان اطلب النصر بالجور (آيا از من مي خواهيد که پيروزي را با ستم به دست آورم؟! )
- رحم الله امراً رای حقاً فاعان علیه (رحمت خدا بر کسي که حقي را ببيند و آنرا ياري رساند)
- ان المسلمین اذا التقیا فتصافحا تحاتت ذنوبهما کما یتحات ورق الشجر (مسلمانان آنگاه که به يکديگر مي رسند و مصافحه مي کنند گناهان شان همچون افتادن برگهاي درختان بر زمين مي ريزد)
- لو کان المال لی لسویت بینهم فکیف و انما المال مال الله (اگر اين مال از آن من بود آنرا بطور مساوي تقسيم مي کردم چه رسد که مال، مال خداوند است)
- ان الله تعالی فرض علی ائمه الحق ان یقدروا انفسهم بضعفه الناس کیلا یتبیغ بالفقیر فقره (خداي متعال بر امامان راستين واجب کرده است که زندگي خود را با ضعيفترين مردمان هم سطح سازند تا فقر فقير او را از جا به در نبرد)
**************
باب هشتم: عالمان
- العالم کمن معه شمعه تضیء للناس (عالم همانند کسي است که با خود شمعي دارد و همه جا را براي مردمان روشن مي سازد)
- رکعتان من عالم خیر من سبعین رکعه من الجاهل (دو رکعت نماز عالم بهتر از هفتاد رکعت نماز جاهل است)
- یا کمیل! العلم خیر من المال، العلم یحرسک و انت تحرس المال (اي کميل! علم نيکوتر از مال است، علم پاسدار توست و تو پاسدار مال)
- ان اهل النار لیتاذون من ریح العالم التارک لعلمه (اهل دوزخ از بوي بد عالمي که علم خود را بي عمل گذاشته است آزرده مي شوند)
- یا اباذر! الجلوس ساعه عند مذاکره العلم احب الی الله من قیام الف لیله يصلي في کل ليله الف رکعه.... (اي اباذر! نشستن يک ساعت براي مذاکره علمي در نظر من محبوبتر است از برپا ايستادن هزار شب که در هر شب آن هزار رکعت نماز گذارده شود...)
- کفی بالعالم جهلا ان ینافی علمه عمله (همين جهل براي يک عالم بس است که علم او مخالف عملش است)
- ان العا
